CISAC: Οδηγός τραγουδοποιού

Είτε το τραγούδι σου έχει μεταδοθεί online στο Spotify, έχει ακουστεί live, έχει παίξει στο ραδιόφωνο ή έχει κυκλοφορήσει σε CD ή βινύλιο, το βέβαιο είναι ότι αποφέρει χρήματα σε κάποιο μέρος του κόσμου. Αν, όμως, δεν έχεις κατοχυρώσει σωστά τα τραγούδια σου, αυτά τα χρήματα μπορεί να μην φτάσουν ποτέ στα χέρια σου.

Προκειμένου να αποσαφηνίσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν οι τραγουδοποιοί να διασφαλίσουν ότι θα εισπράττουν τις αμοιβές που τους αναλογούν, μιλήσαμε με την Anna Neale, Διευθύντρια Σχέσεων Δημιουργών της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ενώσεων Συγγραφέων και Συνθετών (CISAC). Αντιπροσωπεύοντας ένα παγκόσμιο δίκτυο στο οποίο συμμετέχουν 228 ενώσεις από 111 χώρες, η CISAC συμβάλλει στην προστασία των δικαιωμάτων περισσότερων από πέντε εκατομμυρίων δημιουργών παγκοσμίως. Η Anna, καλλιτέχνης και τραγουδοποιός και η ίδια, προσφέρει πρακτικές συμβουλές σχετικά με την κατοχύρωση, τα μεταδεδομένα και το πώς μπορούν οι τραγουδοποιοί να διασφαλίσουν ότι θα εισπράττουν όλα τα πνευματικά δικαιώματα που τους αναλογούν.

Μπορείς να εξηγήσεις τι είναι οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης, τα είδη των πνευματικών δικαιωμάτων που εισπράττουν αυτοί οι οργανισμοί και τον ρόλο που παίζουν στην επαγγελματική σταδιοδρομία ενός τραγουδοποιού;

Οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης είναι οργανισμοί που εισπράττουν τα πνευματικά δικαιώματα για τη χρήση του έργου σου. Ως τραγουδοποιός, λαμβάνεις δύο είδη πνευματικών δικαιωμάτων ανάλογα με τη χρήση του εκάστοτε τραγουδιού: εκτελεστικά δικαιώματα, τα οποία καταβάλλονται στους τραγουδοποιούς όταν γίνεται δημόσια χρήση (π.χ. ραδιόφωνο, τηλεόραση, ζωντανές εμφανίσεις και δημόσιοι χώροι, όπως εστιατόρια, ξενοδοχεία, καταστήματα και κινηματογράφοι) και online μετάδοση της μουσικής τους, και μηχανικά δικαιώματα, τα οποία καταβάλλονται κάθε φορά που γίνεται αναπαραγωγή της ηχογράφησης των έργων του καλλιτέχνη. Αυτό μπορεί να αφορά πωλήσεις φυσικών προϊόντων, όπως CD, κασετών (αν είσαι της παλιάς σχολής) και δίσκων βινυλίου, πωλήσεις ψηφιακών προϊόντων, π.χ. λήψεις, αλλά και online μεταδόσεις. Κάθε φορά που ένας χρήστης (δηλαδή, ένας ακροατής) ακούει ένα τραγούδι σε μια υπηρεσία streaming, η ενέργεια αυτή παράγει μηχανικά και εκτελεστικά δικαιώματα. Η αναλογία αυτών των δικαιωμάτων διαφέρει ανάλογα με την περιοχή στην οποία βρίσκεσαι, τους κανονισμούς του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης και τον τύπο της υπηρεσίας. Μπορεί να είναι 50% εκτελεστικά και 50% μηχανικά δικαιώματα, 75% εκτελεστικά ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμα και 100% εκτελεστικά δικαιώματα. Όταν γίνεσαι μέλος ενός οργανισμού συλλογικής διαχείρισης, εξουσιοδοτείς τον εν λόγω οργανισμό να εκδίδει άδεια για τη χρήση του έργου σου, πράγμα που σημαίνει ότι ο οργανισμός εισπράττει αυτά τα χρήματα για λογαριασμό σου και επιτρέπει τη χρήση και την καταβολή πληρωμής για αυτό σε διάφορα εμπορικά μέσα.

Οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης παρακολουθούν τη χρήση των έργων των τραγουδοποιών μέσω ενός πολύπλοκου συστήματος αναγνώρισης και παρακολούθησης, ώστε να μπορούν να πληρώνουν τους καλλιτέχνες και τους τραγουδοποιούς για τη χρήση αυτών των έργων από άλλες οντότητες. Ο ISWC (διεθνής πρότυπος κωδικός μουσικού έργου) είναι το βασικό αναγνωριστικό κάθε έργου. Σχεδόν όλοι οι οργανισμοί με δικαιώματα εκπομπής και οι ψηφιακές πλατφόρμες υποχρεούνται, βάσει νόμου, να αναφέρουν τη χρήση έργων, ειδικά αν βρίσκεσαι στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στις ΗΠΑ.

Γιατί είναι σημαντικό για τους τραγουδοποιούς να συμμετάσχουν σε έναν οργανισμό συλλογικής διαχείρισης και να κατοχυρώνουν τα τραγούδια τους;

Αν δεν έχεις εγγραφεί, δεν θα πληρωθείς! Είναι τόσο απλό. Σε γενικές γραμμές, κάθε φορά που «χρησιμοποιείται» το τραγούδι σου (και με αυτόν τον όρο εννοούμε κάθε φορά που κάποιος ακούει το τραγούδι σου, αλληλεπιδρά με αυτό, το αναπαράγει κ.λπ.), παράγονται δυνητικά πνευματικά δικαιώματα, είτε το τραγούδι είναι κατοχυρωμένο είτε όχι. Η εγγραφή σε έναν οργανισμό συλλογικής διαχείρισης είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο είναι η κατοχύρωση των τραγουδιών σου. Με αυτόν τον τρόπο, θα εισπράττεις χρήματα όταν ακούν κάποιοι τη μουσική σου, για παράδειγμα, στο Spotify και σε άλλες πλατφόρμες streaming. Στη σημερινή αγορά, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρέπει να επωφεληθείς από αυτό.

Πώς συνεργάζονται οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης από διάφορες χώρες, για να παρακολουθούν τα πνευματικά δικαιώματα ενός τραγουδοποιού του οποίου η μουσική μεταδίδεται παγκοσμίως;

Οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης έχουν τις δικές τους βάσεις δεδομένων με κατοχυρωμένα έργα, τα οποία προσδιορίζονται από έναν κωδικό ISWC. Αυτός ο διεθνής πρότυπος κωδικός μουσικού έργου περιλαμβάνει τα κύρια μεταδεδομένα του τραγουδιού, δηλαδή τον τίτλο και τα ονόματα των τραγουδοποιών που συμμετέχουν, και μπορεί να συνδεθεί με τον αριθμό IPI (πληροφορίες ενδιαφερόμενου μέρους) κάθε τραγουδοποιού. Επιπλέον, οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης διαχειρίζονται τις λεπτομέρειες σχετικά με τα εκτελεστικά και μηχανικά δικαιώματα, καθώς και τις συμφωνίες κυκλοφορίας.

Όταν γίνεται online μετάδοση ενός τραγουδιού, η υπηρεσία streaming αναφέρει τη χρήση αυτή στους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης, με βάση τις περιοχές και τις συμφωνίες αδειοδότησης. Οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης, από την πλευρά τους, χρησιμοποιούν ένα σύστημα αντιστοίχισης που προσδιορίζει τα υποκείμενα έργα και τους κατόχους των σχετικών δικαιωμάτων, έτσι ώστε να είναι σε θέση να διεκδικήσουν τα πνευματικά δικαιώματα από την υπηρεσία για τα έργα που βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους και να κατανείμουν αντίστοιχα τα πνευματικά δικαιώματα.

Κάθε οργανισμός συλλογικής διαχείρισης προχωρά στην καταβολή του ανάλογου ποσού για το τραγούδι που έχει μεταδοθεί online προς τους κατόχους των δικαιωμάτων με τους οποίους διατηρεί συνεργασία. Αν οι κάτοχοι των δικαιωμάτων συνεργάζονται με άλλον οργανισμό συλλογικής διαχείρισης, μετά τη σχετική διαδικασία διεκπεραίωσης, τα πνευματικά δικαιώματα θα μεταφερθούν στον κατάλληλο οργανισμό συλλογικής διαχείρισης.

Η απόδοση προς τους τραγουδοποιούς γίνεται με την ίδια συχνότητα από όλους τους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης;

Όχι, αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εκάστοτε οργανισμό συλλογικής διαχείρισης. Για την ψηφιακή χρήση, οι περισσότερες πληρωμές πραγματοποιούνται εντός 3 έως 6 μηνών από τη χρήση του έργου, αλλά αυτό μπορεί να διαφέρει με βάση μια σειρά παραγόντων, όπως το πού χρησιμοποιήθηκε το έργο, πώς έγινε η αναφορά της χρήσης και αν τα δεδομένα της αναφοράς είναι σωστά ή αν το τραγούδι έχει πράγματι κατοχυρωθεί με τον σωστό τρόπο.

Τα μεταδεδομένα παραμένουν κεντρικό στοιχείο για την είσπραξη των πνευματικών δικαιωμάτων. Ποιες πληροφορίες είναι απολύτως κρίσιμο να συμπεριλαμβάνουν οι τραγουδοποιοί κατά την κατοχύρωση των έργων τους, προκειμένου να αποφεύγουν προβλήματα ή καθυστερήσεις στις πληρωμές τους;

Επιβεβαιώστε ότι ο τίτλος του τραγουδιού και τα ονόματα των τραγουδοποιών είναι τα συμφωνημένα και έχουν γραφτεί σωστά. Τυπογραφικά λάθη = αδυναμία πληρωμής. Επίσης, συμφωνήστε με τους συνεργαζόμενους τραγουδοποιούς για το μερίδιο που θα δικαιούται ο καθένας και φροντίστε να τους δηλώσετε και αυτούς.

Αν μπορείτε να διασφαλίσετε ότι έχεις τους αριθμούς IPI όλων των τραγουδοποιών, η αντιστοίχιση θα είναι ταχύτερη και ακριβέστερη. Γνωρίζετε ήδη τον αριθμό σας IPI, σωστά;

Τι είναι αυτό που οδηγεί, συνήθως, στη μη κατοχύρωση πνευματικών δικαιωμάτων και για πόσα χρήματα μιλάμε παγκοσμίως;

Τα μη κατοχυρωμένα πνευματικά δικαιώματα είναι παγκόσμιο ζήτημα. Εκατοντάδες χιλιάδες τραγούδια καταχωρίζονται στο σύστημα, μεταφορτώνονται σε πλατφόρμες streaming και χρησιμοποιούνται κάθε ώρα. Πρόκειται για έναν τεράστιο όγκο δεδομένων. Ακόμα κι αν έχει σημειωθεί τεράστια πρόοδος την τελευταία δεκαετία, ορισμένα από τα τραγούδια καταλήγουν μη κατοχυρωμένα, κυρίως λόγω προβλημάτων με τα μεταδεδομένα. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους: σφάλματα, ορθογραφικά λάθη ή/και ελλιπείς πληροφορίες στην αρχική δήλωση (ο συνήθης ύποπτος), αντικρουόμενες δηλώσεις από τους κατόχους των δικαιωμάτων και ανακριβείς αναφορές δεδομένων. Επίσης, το πρόβλημα αυτό μπορεί να προκύψει όταν τα τραγούδια δεν είναι κατοχυρωμένα ή όταν δεν έχει δοθεί ο κωδικός τους ISWC στις υπηρεσίες streaming. Σε αυτή την περίπτωση, το Spotify, για παράδειγμα, θα συνεχίσει να υποβάλλει αναφορές και να πληρώνει τα δικαιώματα για αυτά τα τραγούδια, αλλά αν δεν υπάρχουν οι σχετικές πληροφορίες, πού πάνε αυτά τα χρήματα; Οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης και οι μουσικές πλατφόρμες έχουν αναπτύξει ορισμένους μηχανισμούς προκειμένου να διασφαλίζουν ότι τα χρήματα αυτά θα καταλήξουν σε κάθε περίπτωση στους κατόχους των δικαιωμάτων, με βάση τα έργα που έχουν ταυτοποιηθεί, το οποίο σημαίνει ότι τα μη κατοχυρωμένα χρηματικά ποσά μπορεί να μην καταλήξουν στους αρχικούς τραγουδοποιούς.

Αυτό που έχει σημασία είναι να θυμάστε ότι υπάρχουν χρήματα στο σύστημα , αλλά αυτά τα χρήματα δεν θα φτάσουν σε εσάς, παρά μόνο αν είστε μέλος ενός οργανισμού συλλογικής διαχείρισης και έχετε δηλώσει και κατοχυρώσει σωστά τα τραγούδια σας. Μπορείτε να ελέγξετε τις δηλώσεις σας χρησιμοποιώντας τη βάση δεδομένων του τοπικού οργανισμού συλλογικής διαχείρισης. Θα ήθελα να ενθαρρύνω κάθε τραγουδοποιό να ακολουθήσει αυτή την πρακτική, είτε είναι ανεξάρτητος καλλιτέχνης είτε έχει υπογράψει συμβόλαιο με μια εταιρεία έκδοσης έργου.

Αν ένας τραγουδοποιός διορθώσει λάθη στα μεταδεδομένα με κάποια καθυστέρηση, μπορεί να διεκδικήσει παλιότερα πνευματικά δικαιώματα και, αν ναι, για πόσο καιρό πριν;

Και πάλι, εξαρτάται από τον οργανισμό συλλογικής διαχείρισης, τη μουσική πλατφόρμα, καθώς και από τους περιορισμούς πνευματικών δικαιωμάτων που ισχύουν σε κάθε χώρα. Ελέγξτε τις οδηγίες του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης στον οποίο ανήκετε. Οι περισσότεροι χρησιμοποιούν ένα σύστημα αξιώσεων για τα μη ανακτηθέντα πνευματικά δικαιώματα, το οποίο μπορείτε να ελέγξετε online.

Ποια είναι η σημαντικότερη συμβουλή σου προς τους τραγουδοποιούς όσον αφορά τη συνεργασία με οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης και την προστασία των δικαιωμάτων τους;

Φροντίστε να καταλήξετε σε συμφωνία για την αναλογία των συγγραφικών δικαιωμάτων (αν πρόκειται για συνεργασία) και να κατοχυρώσετε τα κομμάτια σας, δηλώνοντας όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες. Κατά κανόνα, μπορείτε να ελέγξετε τις άλλες δηλώσεις κατοχύρωσης στο σύστημα του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης και να δείτε αν υπάρχουν ήδη αντιστοιχίες.

Φροντίστε να ελέγχετε τις δηλώσεις κατοχύρωσης που έχετε κάνει και, αν παρατηρήσετε ότι υπάρχει κάποιο λάθος, επικοινωνήστε με τον οργανισμό συλλογικής διαχείρισης για να ζητήσετε να γίνει η σχετική διόρθωση. Δεν πρόκειται να το κάνει κανένας άλλος για λογαριασμό σας. Εσείς οφείλετε να διασφαλίσετε ότι τα δεδομένα είναι σωστά. Φροντίστε να αναφέρετε κάθε χρήση που γνωρίζετε, π.χ. αν έχετε κάνει κάποια live εμφάνιση. Ως τραγουδοποιοί, δεν μπορούμε να ελέγχουμε ή να παρακολουθούμε κάθε χρήση των τραγουδιών μας, αλλά στις περιπτώσεις που μπορούμε να έχουμε τον έλεγχο, πρέπει να το κάνουμε.

Φροντίστε να ενημερώνεστε για τις ευκαιρίες που παρέχουν οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης, π.χ. ευκαιρίες εκπαίδευσης ή χρηματοδότησης. Πολλοί οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης επενδύουν στην υποστήριξη των μελών τους (δηλ. εσάς, των τραγουδοποιών), ώστε να βοηθούν τους τραγουδοποιούς να συντηρούν και να διαχειρίζονται τα δεδομένα τους, να ενθαρρύνουν τη δημιουργικότητα και τη συνεργασία, και να προστατεύουν και να διατηρούν την πολιτισμική πολυμορφία.